Wat deelmobiliteit kan leren van hiphop en een zaal vol klappende mensen

Er bestaat een hardnekkige mythe over innovatie: dat baanbrekende ideeën uit het niets komen en dat de toekomst telkens opnieuw van nul af aan wordt uitgevonden.

Als je echter kijkt naar bedrijven die sectoren structureel veranderden, zie je dat de meesten niets volledig nieuws hebben uitgevonden. Ze leenden, sampleden en vertaalden bestaande ideeën naar een nieuwe context. Spotify vond het abonnement niet uit. Airbnb vond vertrouwen tussen vreemden niet uit. Nike vond identiteit niet uit. Innovatie ontstaat wanneer een idee van de ene sector naar de andere sector beweegt en daar nieuwe frictie vindt om aan te pakken.

Mpact houdt zich al een jaar lang bezig met het verkennen van nieuwe ideeën (lees: nieuwe fricties) vanuit een ingesteldheid die structureel verankerd is in de werking van de organisatie: producten en middelen slimmer gebruiken en inzetten. Na de herontdekking van onze innovatieve oorsprong (lees hier meer over die oorsprong), legde een team van medewerkers, dat zichzelf de ‘innovatiecel’ noemt,  de innovatie roadmap voor Mpact vast. Daarna startte het planten van het innovatiezaadje, zowel intern als extern. Dat werd het vertrekpunt voor de Cross-Industry Transfer Map-workshop tijdens Shared Mobility Rocks.

Waarom deze sessie?

Het thema van Shared Mobility Rocks dit jaar was Time to scale up. Bij Mpact stellen we ons al een tijdje de vraag wat opschalen in deelmobiliteit werkelijk vereist. Jarenlang werd dat hoofdzakelijk benaderd als een technische uitdaging waarbij meer integraties, betere software, en grotere vloten de hoofdprioriteiten bleven. Allemaal terecht. Maar in de praktijk zien we dat duurzame opschaling zelden alleen afhangt van technologie.

Mensen stappen niet over op een nieuw soort mobiliteit omdat er een app bestaat. Ze doen het wanneer het vertrouwd aanvoelt. Wanneer buren het aanbevelen. Wanneer het sociaal normaal wordt. Toch worden deze dimensies in deelmobiliteit nog steeds beschouwd als ‘subjectieve’ factoren. We meten bezettingsgraden, vlootefficiëntie en multimodaliteit tot in detail. Vertrouwen, verbondenheid en gedragsverandering blijven bijzaak, terwijl ze eigenlijk als kerninfrastructuur behandeld zouden moeten worden.

Dat brengt ons bij de centrale vraag van onze sessie op Shared Mobility Rocks: als deelmobiliteit in essentie draait om gedrag en vertrouwen, waarom zouden we dan alleen leren van de mobiliteitssector zelf? Waarom kijken we niet ook naar de hospitality-sector, gaming, streamingplatformen, retail, mode of cultuur?

Tijdens de workshop Not Made in Mobility werden deelnemers uitgedaagd om deelmobiliteit even volledig los te laten. We bekeken organisaties uit totaal andere sectoren: Airbnb, Spotify, Lego, Nike, Wikipedia, Too Good To Go. De opdracht was eenvoudig: kopieer het product niet, sample het principe.

Daarna was het tijd voor de pitches. Met Queen’s We Will Rock You, collectief geklapt door vijftien mensen in een conferentiezaal in Wenen, terwijl per groep één zenuwachtige deelnemer opstond om een idee over de toekomst van deelmobiliteit te pitchen.

De vraag die niemand kon beantwoorden

Zodra het klappen begon en de pitches van start gingen, dook telkens dezelfde vraag op:

Waarom groeide Airbnb uit tot een platform in 220 landen met 8 miljoen listings, in pakweg vijftien jaar na de lancering in 2008, terwijl peer-to-peer autodelen wereldwijd nog steeds een nicheproduct is?

Beide concepten vragen hetzelfde van mensen, namelijk het vertrouwen van een vreemde met iets waardevols. Airbnb vraagt je iemand in je bed te laten slapen en peer-to-peer autodelen vraagt je je auto te delen. In beide gevallen geef je je sleutels af en toch werd het ene concept een werkwoord terwijl de andere nog altijd probeert een gewoonte te worden.

Eén deelnemer verwoordde het treffend tijdens zijn pitch: “Het vertrouwen van een vreemde in je auto laten is op de een of andere manier een ander soort vertrouwen, en dit moeten we uitklaren. Dat is de echte uitdaging. Dat is wat we moeten oplossen.”

De tractor die niemand zag aankomen

De pitch die de grootste glimlach van de namiddag opleverde, was ook de pitch die het langst bleef hangen. Een groep stond op en vroeg de zaal: “Heb jij een tractor thuis? Een paard? Een hond?” 

Het idee was een Airbnb-achtig platform voor voertuigen en uitrusting in landelijke gebieden. Niet alleen auto’s, maar ook tractors, aanhangwagens en bestelwagens. Machines die elf maanden per jaar in een schuur staan. Het peer-to-peer delen van waardevolle maar zelden gebruikte bezittingen bestaat al generaties lang in landelijke gemeenschappen. Mensen doen het al zonder app, zonder beoordelingssysteem, zonder platform. Dit brengt ons bij een ongemakkelijke vraag voor de sector: hoeveel van wat we ‘innovatie’ noemen, is eigenlijk gewoon inhalen wat gemeenschappen al informeel deden?

Wat de sessie opleverde

De workshop bracht ideeën voort zoals Airbnb-achtige reputatiesystemen voor peer-to-peer mobiliteit, Spotify-achtige abonnementen gebouwd rond levensstijlen in plaats van vervoersmodi, Wikipedia-geïnspireerde modellen voor gemeenschapsbestuur, en Nike-geïnspireerd storytelling dat deelmobiliteit emotioneel aantrekkelijk maakt in plaats van louter rationeel. De pitches werden gezongen op het ritme van ‘We Will Rock You’. Verwachte formats werden doorbroken en dit, iets doen wat niemand had voorzien, bleef langer hangen dan welke PowerPointpresentatie ook die dag.

Wat hiphop hier eigenlijk betekent

Hoewel sampling en hiphop al jarenlang onafscheidelijk zijn, is sampling als creatieve praktijk ouder dan hiphop. De wortels liggen in de musique concrète van de jaren veertig en de experimentele studiotechnieken van de jaren vijftig en zestig. Hiphop, ontstaan in de Bronx eind jaren zeventig, maakte van samplen een volwaardige creatieve discipline. Pioniers zoals DJ Kool Herc splitsten de ‘breaks’ in funk- en soulplaten en verlengden die op twee draaitafels om mensen op de dansvloer gaande te houden. 

Dat is ook wat we de deelnemers vroegen in de workshop: We wilden geen Airbnb kopiëren of een Spotify voor auto’s bouwen, maar kijken naar wat het onderliggende principe is van die concepten. Welk menselijk probleem losten ze op? Wat maakte het succesvol? En vooral proberen te beantwoorden hoe dat er zou uitzien in deelmobiliteit. De antwoorden wezen steeds in dezelfde richting. Deelmobiliteit opschalen gaat niet alleen over meer gebruikers of grotere vloten, maar over het bouwen van systemen waar mensen écht bij willen en kunnen horen en die vertrouwd aanvoelen.

Waarom dit ertoe doet voor Mpact en de deelmobiliteitssector

Bij Mpact zien we deelmobiliteit niet alleen als een mobiliteitstransitie, maar als een maatschappelijke transitie. De sessie bevestigde iets wat al een tijdje bij Mpact leeft: de organisaties die de volgende fase van deelmobiliteit bepalen, zijn misschien niet die met de grootste vloten of de beste apps. Het zijn de organisaties die erin slagen vertrouwen en collectieve waarde op schaal te organiseren en die het verschil begrijpen tussen een platform bouwen en een gemeenschap opbouwen.

De tractor die informeel tussen buren wordt gedeeld, is het bewijs dat het sociale instinct om te delen er al is. De werkelijke uitdaging is hoe je dat instinct voorziet van infrastructuur die op schaal werkt, zonder het natuurlijke van onder elkaar delen teniet te doen. Deelmobiliteit is nog een relatief jong ecosysteem. Dat betekent dat we nog de vrijheid hebben om opnieuw te bepalen wat mobiliteit kan worden, niet alleen als infrastructuur, maar als toegang, participatie en gemeenschap.

Lang verhaal kort: De beat was er al, we moeten alleen leren hoe we hem goed kunnen samplen.

Bronnen

• Zaigham et al. (2024). Trust as a mediator in shared mobility adoption. Discover Sustainability, Springer Nature. doi.org/10.1007/s43621-024-00372-6
• De Lange, J. (2025). Car Sharing Adoption in the Netherlands: An Explorative Study. University of Amsterdam Open Research.
• Barriers to peer-to-peer car sharing adoption (2026). Transportation Research Part A, ScienceDirect. doi.org/10.1016/j.tra.2026.xxx
• Shared mobility adoption in rural towns (2025). European Transport Research Review, Springer Nature. doi.org/10.1186/s12544-025-00739-4
• Airbnb statistics (2024). Airbnb Newsroom & Britannica Money. britannica.com/money/Airbnb
• Lucid Samples (2025). Historical origins of classic hip-hop samples. lucidsamples.com

Mpact werkt aan deelmobiliteit en de sociale infrastructuur die gedeelde systemen duurzaam maakt. Wil je meedenken, van gedachten wisselen of samenwerken? We horen graag van je.